Leskoffer Kind en Rouw Wendelien Hutting Joris is een leerling uit groep 3. Hij wordt geraakt in het hart van zijn bestaan: na een slopende ziekte sterft zijn moeder. Mohamed uit groep 5 staat voor een raadsel: zijn pasgeboren zusje sterft in het ziekenhuis. Marlies is 7, ze verongelukt op weg naar school. Niet alleen vader en moeder, familie en vrienden, maar ook de leerlingen van haar groep blijven ontredderd achter.
Hoe vertel je het de klas? En wat? Wat moet je wel, wat moet je niet doen? Waar moet je allemaal aan denken? Wat moet je regelen? Hoe vang je je leerling(en) op? Hoe ga je er zelf mee om? Je hebt je nergens op voor kunnen bereiden...
De consulenten onderwijsondersteuning zieke leerlingen van Marant Educatieve diensten hebben een leskoffer samengesteld met als thema: Kind en rouw. Deze eerste leskoffer is bedoeld voor de onderbouw van het basisonderwijs (groep 1 t/m 4). Later in het jaar volgt ook een leskoffer voor de bovenbouw (groep 5 t/m 8). Zomaar opeens | Opeens slaat de dood hard toe: niet de abstracte dood brengt de mens van zijn stuk, maar de concrete dood. Woede, verdriet, angst, onmacht, eenzaamheid, gemis, weemoed, heimwee en verlangen komen allemaal langs. Vaak allemaal tegelijk. En dat bij een kind. Waarom het voor een leerkracht zo moeilijk is om te gaan met een kind dat met de dood wordt geconfronteerd, is wel duidelijk. Je schrikt niet alleen terug voor de vragen die het onderwerp oproept. Op veel van die vragen heb je zelf nog niet eens een antwoord. Maar je ziet vooral op tegen emoties die de dood bij het kind veroorzaken. Die brengen je in verlegenheid. Vrijwel alle leerkrachten slaan wel een arm om de schouder, maar wat kun je verder doen? Wat moet je aan met een rouwende leerling? Rouwen en troosten doe je samen | Om je leerling te kunnen helpen in dit (rouw)proces zijn er doorlopend activiteiten nodig zodat hij/zij het verdriet bij stukjes en beetjes kan verwerken, langzaam maar zeker met het verlies kan leren leven. Juist ook op school waar een leerling een groot deel van de dag doorbrengt. Leskoffer onderbouw | De leskoffer die Marant Educatieve diensten ontwikkeld heeft staat je hierbij met raad en daad terzijde. Concrete, actuele en praktische materialen zijn voor leerlingen in de onderbouw verzameld in een koffer. Hiermee kun je direct zelf aan de slag. Ook kun je uiteraard advies en ondersteuning van de consulent onderwijsondersteuning zieke leerlingen krijgen om je met dit emotionele traject te helpen. | Wat zit er in de koffer voor de onderbouw? |
| Een voorbeeld van een protocol/draaiboek ‘Hoe te handelen bij het overlijden van een leerling’.
| Een grote verzameling prentenboeken en voorleesboeken. Daarbij liedjes op CD en knuffels. Tevens achtergrondinformatie hoe ervaringsgericht te werken met verhalen en prentenboeken rond gevoelens bij jonge kinderen.
| ‘Het leven duurt een leven lang’: suggesties uit de klapper van Annet Weijers en Petra Pennings om te gebruiken in de klas. Beiden zijn werkzaam als rouwbegeleidsters. Daarnaast geven zij trainingen, workshops, lezingen en consulten aan mensen rondom het rouwende kind zoals schoolteams.
| Het themaboek ‘Een mens voorbij. Kinderen en omgaan met de dood’ van Kitty de Laat en Annie van Dreumel. Dit themaboek bevat een dertigtal lessen met werkbladen voor leraren Humanistisch Vormings Onderwijs en levensbeschouwing in het basisonderwijs. Zingeving en de dood zijn centrale onderwerpen in dit themaboek.
| ‘Veelkleurig verdriet’: Een boek over afscheid nemen in verschillende culturen door Ine Spee, Dorinda Roos, Riet Fiddelaers-Jaspers.
| Een voorbeeld van een herinneringsboek.
| Algemene informatie voor de leerkracht over rouw en verwerking van verdriet.
| Literatuurlijst van boeken over dit onderwerp met een korte omschrijving.
| Sociale kaart van alle hulpverlenende instanties in onze regio. Hierop staan hun specialisaties vermeld en hoe je hun hulp kunt inroepen.
| Lijst van relevante websites.
| Videoband ‘Koekeloere: Dood’ In het programma over doodgaan vinden Moffel en Piertje een dood vogeltje.
| Videoband ‘Sterrenkind’ van Patrick Somers. | Praktische informatie | De leskoffer Kind en Rouw Onderbouw is steeds voor een periode van drie weken te leen. U kunt de koffer lenen via de consulenten onderwijsondersteuning zieke leerlingen van Marant. Voor meer informatie over de leskoffers en de ondersteuning kunt u contact opnemen met de consulenten voor onderwijs aan zieke leerlingen van Marant Educatieve diensten: |