UTRECHT - ,,De laatste jaren zien wij in de kliniek een toename van het aantal kinderen met klachten als vermoeidheid, pijn in de gewrichten en druk gedrag. Aandoeningen waarbij psychische factoren een rol spelen, want een lichamelijke oorzaak wordt vaak niet gevonden.''''

Prof.dr.J. Kimpen, als hoogleraar kindergeneeskunde verbonden aan het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) in Utrecht, maakt zich hier zorgen over. Het WKZ heeft onlangs onderzoek gedaan onder adolescenten die niet ziek zijn en gewoon naar school gaan. Zij werden ondervraagd over allerlei symptomen, zoals pijn en vermoeidheid. Daaruit bleek dat maar liefst 10 procent van de meisjes in de tienerleeftijd ernstige vermoeidheidsklachten heeft. Kimpen: ,,Dat vind ik niet normaal. Deze kinderen geven aan dat ze maandenlang moe zijn, wat vaak gepaard gaat met schoolverzuim. Op de reumatologie-poli in het WKZ zien we bovendien in toenemende mate kinderen van een jaar of 10, 11 met pijn in de heupen, de knieën, de gewrichten. Vage pijnklachten, waar geen lichamelijke oorzaak voor is. Heel vaak blijkt dat te maken te hebben met intensief sporten, opgejaagd worden, hoge eisen die aan ze worden gesteld.''''

De hoogleraar vertelt over patiëntjes met langdurige gewrichtspijn, zonder dat daar een aanwijsbare oorzaak voor te vinden is, zoals reuma of een infectie. ,,Uit een recent onderzoek in Rotterdam onder 1500 jonge adolescenten bleek dat 20 procent van hen langer dan drie maanden last van dit soort pijn heeft. Ook dat is niet normaal.''''

Wat letterlijk ziekmakend kan zijn, signaleert de kinderarts, is de druk op kinderen die op allerlei manieren is toegenomen. Er zijn meer prikkels en hogere verwachtingen dan vroeger. ,,Elke tiener heeft een mobiele telefoon en moet altijd bereikbaar zijn. Daarnaast moeten ze nog internetten, chatten en msn''en. Ouders verlangen dat hun kinderen zich aanpassen aan het drukke leven dat zij zelf hebben. Op school is er een bijna constante druk van toetsen, schriftelijke overhoringen -allemaal prestaties die geleverd moeten worden. En ook in de sportclubs wordt er veel meer van kinderen gevraagd dan vroeger. Kinderen zijn echt perfecte multitaskers. Druk op school, dan naar de sportclub, thuis tv kijken -naar vijf programma''s tegelijkertijd- ondertussen nemen ze hun telefoon op en gaan ze in reclametijd nog snel een msn-berichtje sturen.''''

Hij geeft toe: een rechtstreeks verband met de toegenomen klachten van kinderen kan hij niet echt hard maken. ,,Maar het is wel erg toevallig dat die twee dingen zich tegelijkertijd voltrekken. Wij willen dit probleem op het symposium onder de aandacht brengen. En ons de vraag stellen: waarom krijgen niet-zieke kinderen symptomen die passen bij ziekte? Komt dat inderdaad doordat ze te veel onder druk staan, zoals wij denken?''''

Stress is niet altijd slecht voor opgroeiende kinderen -sterker, het is normaal, benadrukt Kimpen. ,,Stress is ook nódig voor een kind om elke volgende stap in zijn ontwikkeling te kunnen zetten. Het ontwennen van borstvoeding, of de overstap naar de middelbare school -dat soort stress is niet erg. Alleen moeten we opletten dat het niet te veel wordt.'''' Want psychosociale problemen kunnen eenzelfde malaise veroorzaken als bijvoorbeeld de ontstekingsfactoren bij reuma, weten de onderzoekers in het WKZ inmiddels.

We moeten, denkt Kimpen, ons realiseren dat alle nieuwe technische mogelijkheden veel voor de ontwikkeling van kinderen kunnen betekenen, maar hen ook kunnen bedreigen. Ze mogen best televisiekijken, telefoneren en scoren op de sportclub, maar allemaal liever niet drie uur per dag. ,,En kinderen hebben, misschien meer dan ooit, aandacht nodig en hulp bij alle keuzes die ze moeten maken. Want anders zullen de symptomen die wij nu zien verder toenemen en veel meer kinderen dan nodig in het medische circuit terecht komen. Puur doordat ze het te druk hebben.''''